Το παρόν σημείωμα έχει σαν στόχο να ενημερώσει με έγκυρο και υπεύθυνο τρόπο όλους τους συναδέλφους που δίνουμε μια πολύ σπουδαία μάχη όλα αυτά τα χρόνια, αυτή της υπεράσπισης του δικαιώματός μας να μορφώνουμε όλα τα παιδιά, να μπαίνουμε στην τάξη με ψηλά το κεφάλι, να διατηρήσουμε την παιδαγωγική μας υπόσταση, να ασκούμε το απεργιακό μας δικαίωμα, συνολικά να ζούμε και να δουλεύουμε με αξιοπρέπεια.
Ο κλάδος μας εδώ και 5 χρόνια δίνει με πολύ μεγάλη περηφάνια τον αγώνα ενάντια στην κατηγοριοποίηση και την ιδιωτικοποίηση της εκπαίδευσης μέσω της λεγόμενης αξιολόγησης. Σε μεγάλο βαθμό έχουμε ακυρώσει τα σχέδια και τις επιδιώξεις της κυβέρνησης και του Υπουργείου να υλοποιήσουν χωρίς αντιδράσεις τα σχέδιά τους, συνεχώς αποδομούμε την επιχειρηματολογία της κυβέρνησης περί «στήριξης» και «αναβάθμισης» των εκπαιδευτικών και του εκπαιδευτικού έργου, αναδεικνύουμε τα πραγματικά, συνεχή και οξυμένα προβλήματα στην εκπαίδευση. Με την ίδια και μεγαλύτερη ένταση και αποφασιστικότητα, συνεχίζουμε. Προχωράμε βήμα βήμα, συντεταγμένα σε κάθε φάση και όλοι μαζί συλλογικά. Δε θα αφήσουμε να περάσει η προκλητική επιχείρηση της Κυβέρνησης, του ΥΠΑΙΘΑ και των πρόθυμων στελεχών τους να εξαπατήσουν την κοινωνία, να τρομοκρατήσουν τους εργαζόμενους.
Η κυβέρνηση της ΝΔ, μέσα στις συνθήκες έντασης της επίθεσης σε όλους τους εργαζόμενους, με την ουσιαστική στήριξη των κομμάτων της «συμπολιτευόμενης αντιπολίτευσης», σε συνθήκες πολεμικής εμπλοκής και γενικής προετοιμασίας πολέμου, θέλει να κλιμακώσει και την καταστολή. Το καλοκαίρι που μας πέρασε ψήφισε τον νόμο 5225/2025 (νέο Πειθαρχικό) με τον οποίο τροποποποιήθηκαν οι διατάξεις που αφορούν στο πειθαρχικό Δίκαιο, όπως προβλέπονται στον νόμο 3528/2007. Δεν πρόκειται για μια απλή αυστηροποίηση των πειθαρχικών ποινών των δημοσίων υπαλλήλων, αλλά για ένα απαράδεκτο, κυνικό και αντεργατικό σχέδιο, που στόχο έχει να ενισχύσει το κλίμα φόβου και τρομοκρατίας μέσα στους χώρους δουλειάς, να ποινικοποιήσει τη συνδικαλιστική και πολιτική δράση, με στόχο να προχωράει η αντιλαϊκή πολιτική «άνευ αντιρρήσεως».
Βασικότερες αλλαγές που επήλθαν, είναι η συνολικότερη διεύρυνση και η προσθήκη νέων πειθαρχικών παραπτωμάτων, η σύσταση νέου Πειθαρχικού Συμβουλίου καθώς και η κατάργηση της κρίσης των πειθαρχικών υποθέσεων από δευτεροβάθμιο πειθαρχικό συμβούλιο. Έχει σημασία να κατανοηθεί ότι οι αλλαγές αυτές δεν αφορούν «κάποιους συνδικαλιστές» ή όσους συμμετέχουμε στις συλλογικές αποφάσεις του κλάδου ενάντια στην αντιεκπαιδευτική αξιολόγηση. Αφορούν κάθε συναδέλφισσα και συνάδελφο και επιχειρεί να διαμορφώσει συνολικά ένα ακόμα πιο ασφυκτικό πλαίσιο εργασίας και ζωής. Για αυτό μπορεί να «βαφτίζει» πειθαρχικά παραπτώματα ενέργειες και δράσεις που συνδέονται με την κοινωνική, πολιτική και συνδικαλιστική δράση των δημοσίων υπαλλήλων αλλά και κάθε είδους διεκδίκηση, ανάδειξη προβλήματος ακόμα και συμπεριφορά ή στάση εντός και εκτός υπηρεσίας.
Αποδεικνύεται από τα πολλά παραδείγματα που έχουν αναδειχθεί, ότι είναι μεγάλο ψέμα Κυβέρνησης και Κράτους ότι τάχα στοχεύουν στους επίορκους υπαλλήλους. Ίσα ίσα αυτές οι περιπτώσεις συγκαλύπτονται. Αντίθετα θωρακίζεται ένας πειθαρχικός μηχανισμός που θα λειτουργεί ως φόβητρο για όσους τολμούν να σηκώνουν κεφάλι, να διεκδικούν, να αντιστέκονται, να μη σιωπούν.
Παρακάτω θα επικεντρώσουμε στα βασικά στοιχεία του νέου Πειθαρχικού που αφορούν τη συζήτηση και ερωτήματα σχετικά με την αξιολόγηση, τη μορφή πάλης της Απεργίας-Αποχής και όσα ισχύουν σε σχέση με τον αγώνα που δίνουμε με βάση τις συλλογικές αποφάσεις ενάντια στις αντιεκπαιδευτικές διατάξεις της υποτιθέμενης αξιολόγησης των νόμων 4692/20 και 4823/21. Το σημείωμα αυτό είναι μια συνέχεια προηγούμενων που είχαν εκδώσει ΣΕΠΕ και ΕΛΜΕ από την αρχή της χρονιάς.
Επισημαίνουνε για ακόμα μια φορά ότι η σωστή ενημέρωση και η αποσαφήνιση του τι ισχύει, κόντρα στην παραπληροφόρηση και τον εκφοβισμό ή τον πανικό που καλλιεργείται συνειδητά ή ασυνείδητα από συνδικαλιστικές δυνάμεις, δεν γίνεται για να δημιουργήσει εφησυχασμό ή και αναμονή για «εύκολες λύσεις», αλλά για να ενισχύσει την επιχειρηματολογία μας και τον συλλογικό αγώνα που δίνουμε, να τον δυναμώσει. Άλλωστε οι εργαζόμενοι συνολικά αλλά και εμείς οι εκπαιδευτικοί γνωρίζουμε καλά ότι αυτό που εμποδίζει, που καθυστερεί και καθιστά ανενεργούς άδικα μέτρα και νόμους είναι η οργανωμένη μαζική δράση και στάση. Δεν θα τα καταφέρουν ακόμα μια φορά να εδραιώσουν κλίμα φόβου. Η δύναμη της συλλογικής πάλης, της αλληλεγγύης και της διεκδίκησης είναι η μεγαλύτερη ασπίδα των εργαζομένων και των εκπαιδευτικών. Με βάση λοιπόν όλα τα παραπάνω ενημερώνουμε για τα εξής:
1) Τι άλλαξε με το νέο πειθαρχικό δίκαιο σε ότι αφορά τα πειθαρχικά παραπτώματα;
Διευρύνθηκε ο κατάλογος και σε ότι αφορά ειδικά την αξιολόγηση, προστέθηκε γενικά για το δημόσιο, ότι η «άρνηση συμμετοχής» στην αξιολόγηση συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα, το οποίο μέχρι τώρα δεν υπήρχε για το δημόσιο.
2) Αλλάζει κάτι αυτό σε ότι αφορά συγκεκριμένα τον κλάδο των εκπαιδευτικών;
Η απάντηση είναι όχι γιατί για εμάς στην εκπαίδευση η «άρνηση συμμετοχής» στην αξιολόγηση όπως ορίζει ο νόμος, ήτανε ήδη ειδικό πειθαρχικό παράπτωμα με βάση το άρθρο 56 παράγραφος 4 του νόμου 4823 του 2021.
3) Τι έχει αλλάξει στο επίπεδο των ποινών;
Διευρύνθηκε ο κατάλογος των ποινών, προστέθηκε πλέον ως απειλούμενη ποινή για παράπτωμα της μη συμμετοχής στην αξιολόγηση και η οριστική παύση. Προσοχή, προβλέπεται η δυνατότητα επιβολής και της ποινής της οριστικής παύσης. Είναι δυνατότητα. Δηλαδή, αυτό το οποίο έχει κυριαρχήσει ήδη από τότε που το είχε εξαγγείλει ο πρωθυπουργός και υπάρχει λίγο σαν παρανόηση, πρέπει να διαλυθεί. Δεν σημαίνει ότι με τις δύο «αρνήσεις» αυτομάτως απολυόμαστε. Πρέπει να γίνει στο πλαίσιο της πειθαρχικής διαδικασίας και δεν σημαίνει ότι στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας η μόνη ποινή που προβλέπεται είναι η οριστική παύση. Αντίθετα, υπάρχει μία πολύ μεγάλη βεντάλια ποινών ενώ το ουσιαστικό μέρος είναι ότι εμείς πιστεύουμε βάσιμα ότι θα απαλλαγούμε πλήρως καθώς δεν «αρνούμαστε κάποιο υπηρεσιακό καθήκον», ούτε έχουμε υποπέσει σε κάποιο πειθαρχικό παράπτωμα, αλλά αντίθετα ασκούμε το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμά μας στην απεργία. Μια απεργία που δεν έχει προσβληθεί νομικά, δεν έχει κριθεί από κανένα δικαστήριο και άρα παράγει νόμιμα αποτελέσματα.
4) Πότε λοιπόν προβλέπεται αυτή η ποινή;
Αυτό το οποίο λέει ο νόμος είναι «η άρνηση σε δύο συνεχόμενες αξιολογικές περιόδους».
5)Τι είναι η αξιολογική περίοδος;
Αυτό δεν είναι κάτι ρευστό. Το τι είναι η αξιολογική περίοδος το ορίζει το άρθρο 11 παράγραφος 3 της υπουργικής απόφασης που έχει βγει για την αξιολόγηση, της9950/ΓΔ5/2023, η οποία λέει ότι ο Περιφερειακός Διευθυντής Εκπαίδευσης ή ο επόπτης ποιότητας ορίζουν την έναρξη και τη λήξη της αξιολογικής περιόδου. Αυτή η περίοδος ταυτίζεται συνήθως με την έναρξη και τη λήξη του διδακτικού έτους.
6) Πότε μια πράξη ή «παράλειψη» θεωρείται πειθαρχικό παράπτωμα;
Για να είναι μία πράξη πειθαρχικό παράπτωμα, πρέπει να υπάρχουν δύο προϋποθέσεις. Πρώτον, να είναι παράνομη Όταν λέμε να είναι παράνομη, αυτό που εννοούμε είναι όχι απλώς να περιγράφεται σαν πειθαρχικό παράπτωμα στον νόμο, αλλά να μην υπάρχει και οποιαδήποτε άλλη διάταξη που δίνει δικαίωμα σε κάποιον να κάνει τη συγκεκριμένη συμπεριφορά χωρίς να έχει δυσμενείς συνέπειες. Παράδειγμα: Σε ότι αφορά ειδικά την απεργία-αποχή από διάφορα καθήκοντα, αυτή, για να μπορέσει να θεωρηθεί ότι είναι παράνομη και να συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα (και η αξιολόγηση αναφέρεται σε αυτά), θα πρέπει να μην υπάρχει δικαίωμα, άλλη διάταξη που μας δίνει δικαίωμα να απέχουμε. Η συμμετοχή σε απεργία αποχή που έχει προκηρύξει η νόμιμα συντεταγμένη συνδικαλιστική μας οργάνωση είναι διάταξη η οποία μας δίνει δικαίωμα να απεργούμε-απέχουμε.
Δεύτερον, θα πρέπει να είναι και υπαίτια η πράξη του υπαλλήλου. Τι σημαίνει υπαίτια; Όχι απλώς να κάνω κάτι παράνομο, αλλά αν μπορεί να έρθει το πειθαρχικό όργανο και να μου πει ότι εσύ ως εκπαιδευτικός όφειλες και μπορούσες να γνωρίζεις ότι αυτό είναι παράνομο. Εδώ λοιπόν έχουμε μία δευτερεύουσα, μία επικουρική ας πούμε υπερασπιστική γραμμή, η οποία λέει κατ' ουσίαν το εξής: Ο εκπαιδευτικός, στο μέτρο που ήρθε το συνδικαλιστικό του όργανο και του είπε ότι αυτή η απεργία-αποχή είναι νόμιμη, στο μέτρο που ακόμη και η ίδια η διοίκηση σε ότι αφορά τις στάσεις εργασίας του περιέκοψε το κομμάτι των αποδοχών που αναλογούσε, όπως κάνει σε κάθε περίπτωση νόμιμης απεργίας, δικαιολογημένα μπορούμε να πούμε, ότι όταν κλήθηκε από τον «αξιολογητή» του πίστευε ότι ασκεί δικαίωμα και όχι ότι κάνει παράνομη πράξη.
7) Είναι νόμιμη η Απεργία-Αποχή της ΔΟΕ που έχει προκηρυχθεί την 1/4/2024 και στην 93η ΓΣ και από την ΑΔΕΔΥ στις 15/7/2024;
Η αμφισβήτηση από την πλευρά του υπουργείου είναι σχετικά με το αν η συγκεκριμένη απεργία στην οποία συμμετέχουμε είναι νόμιμη ή παράνομη. Έχει δίκιο το υπουργείο; Η απάντηση είναι όχι. Και είναι όχι, γιατί εδώ το κρίσιμο είναι το ποιος είναι αρμόδιος να κρίνει μία απεργία ως νόμιμη ή παράνομη. Αυτό το οποίο ισχύει και σε επίπεδο θεωρίας, αλλά έχει επικυρωθεί και με αποφάσεις δικαστικές, της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, αλλά και με αποφάσεις παλιότερες των διοικητικών εφετείων σε ότι αφορά το δημόσιο, είναι το λεγόμενο τεκμήριο νομιμότητας της απεργίας.
Τι σημαίνει αυτό με πιο απλά λόγια; Σημαίνει ότι μέχρι να έρθει ένα δικαστήριο και να κρίνει μία απεργία ως παράνομη, τότε οποιοσδήποτε τρίτος, είτε είναι η διοίκηση, είτε είναι το δημόσιο, υποχρεούται να την αντιμετωπίζει ως νόμιμη. Άρα, σε ότι αφορά την τελευταία αυτή απεργία-αποχή στην οποία συμμετέχουμε, στο μέτρο που δεν έχει υπάρξει ακόμη δικαστική απόφαση που να την κρίνει παράνομη, τότε η ορθή νομική αντιμετώπιση αυτής είναι ότι θα πρέπει να θεωρείται νόμιμη από όλα τα υπόλοιπα όργανα συμπεριλαμβανομένων και των πειθαρχικών συμβουλίων.
8) Τι ισχύει με τα πειθαρχικά που έχουν επιδοθεί μέχρι τις 31/12/2025 και όσα επιδοθούν με το νέο έτος, δηλαδή από την 1/1/2026;
Ας ξεχωρίσουμε τρεις περιπτώσεις για να διευκολυνθούμε. Πρώτη περίπτωση. Έστω ότι κάποιος/α συμμετείχε σε απεργία αποχή πριν τις 31/12/2025 και πήρε πειθαρχικό πριν τις 31/12/2025. Σε ό,τι αφορά τις ποινές έχει μόνο τις παλιές ποινές (του παλιού πειθαρχικού) και σε ότι αφορά τη διαδικασία θα κριθεί από τα προηγούμενα πειθαρχικά συμβούλια τα οποία έχουνε μία προθεσμία μέχρι 31/12/2026 να ολοκληρώσουν όλες αυτές τις υποθέσεις. Προφανέστατα δεν θα προλάβουν, το τι θα γίνει με αυτές θα το δούμε στο μέλλον.
Δεύτερη περίπτωση. Έστω ότι κάποιος συμμετείχε στην απεργία-αποχή πριν τις 31/12/2025 αλλά του έρχεται πειθαρχικό μετά την 1/1/2026.Αυτός σε ότι αφορά τις ποινές πάλι έχει μόνο τις ποινές του παλιού πειθαρχικού και σε ότι αφορά τη διαδικασία πάει στα νέα πειθαρχικά συμβούλια.
Τρίτη περίπτωση. Έστω ότι κάποιος συμμετέχει στην απεργία αποχή από την αξιολογική διαδικασία μετά την 1/1/2026 και αυτονόητα του έρχεται πειθαρχικό γι' αυτή τη συμμετοχή μετά την 1/1/2026.Αυτός/η και μόνο αυτός/η σε ότι αφορά και τις ποινές και τη διαδικασία παραπέμπεται με το νέο πειθαρχικό.
9) Όταν ακούμε για ποινή στέρησης μισθού τι εννοούμε, τι χάνουμε πχ σε μια ποινή ίση με τις αποδοχές 3 μηνών;
Όταν λέμε ότι επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με τις αποδοχές ύψους τριών μηνών, δεν σημαίνει ότι μένουμε για τρεις μήνες χωρίς αποδοχές. Σημαίνει ότι απλώς αυτό είναι το ύψος του προστίμου. Η εκτέλεση του προστίμου φτάνει μέχρι το 1/5 του μισθού μας. Προφανώς δεν μιλάμε για κάτι αμελητέο, απλώς μην φοβάται κάποιος ότι όταν ακούει πρόστιμο τριών αποδοχών, ξαφνικά για τρεις μήνες δεν θα έχει απολύτως τίποτα. Προφανώς δεν τίθεται στο σημείωμα αυτό η αντιμετώπιση του εκπαιδευτικού κινήματος, των σωματείων και των Ομοσπονδιών, σε κάθε ενδεχόμενη επιβολή ποινής (εμείς παλεύουμε και θα παλέψουμε να δικαιωθούμε και να καταπέσουν οι έωλες κατηγορίες), δηλαδή προσφυγή στα Διοικητικά Εφετεία, οικονομική στήριξη κ.α. Αναφερόμαστε στο τι ισχύει με βάση το νέο πλαίσιο.
9) Πώς μετριέται-υπολογίζεται η λεγόμενη «άρνηση» με βάση το νέο Πειθαρχικό;
Μέσα στο διδακτικό έτος, δηλαδή σε μία αξιολογική περίοδο και μιλώντας πάντα για μετά την 1/1/2026, όσες φορές και αν κληθώ και απέχω από το Α1 και όσες φορές και αν απέχω από το Α2 και από το Β, υπολογίζεται ότι «κάνω μία άρνηση». Άρα ζήτημα δεύτερης μπορεί να τεθεί αποκλειστικά και μόνο όταν θα ξεκινήσει η επόμενη αξιολογική περίοδος, δηλαδή από το σχολικό έτος 2026/27 και όταν κληθώ εκ νέου από τον αξιολογητή για να συμμετέχω σε ένα οποιοδήποτε από τα πεδία αυτά.
10) Τι ισχύει ειδικά για την πιθανή ποινή της οριστικής παύσης που λέει το νέο πειθαρχικό για «άρνηση από δύο αξιολογικές περιόδους»; Μπορεί η μία αξιολογική περίοδος να 'ναι πριν την 1/1/2026 και άλλη να 'ναι μετά;
Η απάντηση είναι όχι. Για το πούμε όσο πιο απλά γίνεται, για να τεθεί ζήτημα οριστικής παύσης «ξεχνάμε» όλα τα παλιά πειθαρχικά και «ξεχνάμε» όλες τις παλιές «αρνήσεις». Θεωρούμε ότι το κοντέρ μηδενίζει 31/12/2025 και για να τεθεί ζήτημα οριστικής παύσης θα πρέπει κάποιος/α μετά την 1/1/2026 στη μία αξιολογική περίοδο να δηλώσει ότι απεργεί-απέχει και στην αμέσως επόμενη 2026-2027 να δηλώσει ξανά ότι απέχει. Τότε και μόνο τότε τίθεται για πρώτη φορά ζήτημα ότι αυτός/η μπορεί ενδεχομένως να καταλήξει σε οριστική παύση.
11) Τι έχει αλλάξει στη σύνθεση των πειθαρχικών συμβουλίων;
Μέχρι τώρα, τα πειθαρχικά συμβούλια ήταν πενταμελή και αποτελούνταν, συγκροτούνταν με πρόεδρο δικαστικό, ένα μέλος που ήτανε μέλος του νομικού συμβουλίου του κράτους, έναν από τη διοίκηση και δύο αιρετούς από την πλευρά των εργαζομένων. Αυτό το οποίο άλλαξε τώρα, είναι ότι πλέον δημιουργείται ένα ενιαίο όργανο πειθαρχικού, πειθαρχικό συμβούλιο ανθρώπινου δυναμικού δημοσίου τομέα, το οποίο έχει τριμελή και πενταμελή κλιμάκια, τα οποία συγκροτούνται μόνο από μέλη του νομικού συμβουλίου του κράτους, τα οποία μάλιστα απασχολούνται κατά πλήρη απασχόληση.
12) Τι ισχύει με τη συνταξιοδότηση όταν έχω σε εκκρεμότητα πειθαρχικό;
Και με το παλιό και με το νέο πειθαρχικό, όποιος θέλει να πάρει σύνταξη, μπορεί να το κάνει χωρίς κανένα απολύτως πρόβλημα, είτε έχει πειθαρχικό για την αξιολόγηση είτε για οτιδήποτε άλλο.
Συναδέλφισσες, συνάδελφοι,
Το επόμενο χρονικό διάστημα χρειάζεται να συνεχίσουμε και να εντείνουμε τη συζήτηση, την ενημέρωση για όλα τα ζητήματα. Περισσότερο όμως μπαίνουμε μπροστά για να δυναμώσει και να κλιμακωθεί ο αγώνας μας συλλογικά και συντεταγμένα. Τα Δ.Σ. των Ομοσπονδιών οφείλουν να υλοποιούν τις αποφάσεις των Γ.Σ., να παίρνουν μέτρα στήριξης των εκπαιδευτικών και να στηρίζουν τη δράση των ΣΕΠΕ-ΕΛΜΕ χωρίς κωλυσιεργίες και μικροπαραταξιακές σκοπιμότητες.
Συσπειρωμένοι στα σωματεία μας, ακολουθώντας και περιφρουρώντας τις συλλογικές μας αποφάσεις, των σωματείων και των Ομοσπονδιών μας, οργανωνόμαστε, ετοιμάζουμε με ακόμη μεγαλύτερη ένταση τη διεκδίκηση για όλα αυτά που έχουμε ανάγκη για τα σχολεία και τις ζωές μας με βάση τις δυνατότητες και τις ανάγκες της εποχής!
Για το Δ.Σ.
Ο Πρόεδρος Ο Γραμματέας
Ρίζος Αλέξιος Ξυπτεράς Ανδρέας
